Biblioteka u Dimitrovgradu – 120 godina na usluzi poštovaocima pisane reči (2)

Od osnivanja 1898. godine do danas, biblioteka u Dimitrovgradu prešla je dug razvojni put. Od malog čitališta do savremene institucije, od samih početaka trudila se da svojim korisnicima pruži raznovrsne kulturne sadržaje, koji se nisu ticali uvek i isključivo književnosti – tako su nekada popularne skaske (predavanja ili tribine) privlačile publiku temama iz različitih sfera, kao što su medicina i zdravlje. Na skaskama je, svakako, bilo i literarnih tema, a ostalo je zabeleženo da je 1942. godine u tadašnjem Narodnom čitalištu „Otec Paisij“ gostovao poznati bugarski pisac Konstantin Konstantinov, koji je pred prisutnima održao predavanje na temu „Bugarska knjiga“. Još u ovom periodu postojanja i rada, biblioteka je pored navedenih negovala i pozorišne kulturne programe.

Pedesetih godina prošlog veka, kao Sreska biblioteka „Hristo Smirnenski“, počinje da učestvuje i u republičkoj akciji „Mesec knjige“. Ideja akcije je da se knjiga i čitanje popularizuju u različitim društvenim grupama – od omladine preko radnika do meštana sela, ali je zahvaljujući ovim akcijama rastao i broj čitalaca dimitrovgradske bibilioteke i povećavao se njen knjižni fond.

Deo današnjeg knjižnog fonda Biblioteke

Interesovanje za pisanu reč bilo je živo i među omladinom, pa se šezdesetih godina u okviru tadašnje biblioteke u Domu kulture osniva klub ljubitelja knjige, u čijem sastavu radi i đačka tribina. Bibliotekar Milka Gligorova posebnu pažnju posvećuje upravo radu sa učenicima, a u ovom periodu biblioteka po prvi put organizuje i takmičenje za mlade književne stvaraoce. U narednim decenijama ova institucija uspešno sarađuje sa Gimnazijom i Osnovnom školom u Dimitrovgradu, i organizuje niz programa i susreta učenika sa umetnicima iz Srbije i Bugarske.

Najmlađi u Biblioteci – Pesnička radionica

Od 2000. godine počinje sa radom i Pesnička radionica, koju u narednim godinama uspešno vodi bibliotekar Elizabeta Georgiev i koja dodatno povećava broj dece, osnovaca i srednjoškolaca, koja postaju članovi Biblioteke i redovno je posećuju. Osim što je obeležila odrastanje velikog broja dece i mladih od 2000. do 2015. godine, u ovom periodu u okviru rada Pesničke radionice objavljeno je 17 zbirki poetskih i proznih radova dece i mladih, održano na desetine izložbi, pozorišnih predstava i performansa, a učesnici u Radionici poneli su mnogo nagrada na festivalima dečjeg stvaralaštva u zemlji i regionu, ističe Georgieva.

Opštinsko takmičenje recitatora 2017.

Od 2001. godine Narodna biblioteka postaje i organizator opštinskog takmičenja recitatora, a svake četvrte godine je domaćin i okružnog takmičenja u kome učestvuju najuspešniji recitatori iz Pirota, Bele Palanke, Babušnice i Dimitrovgrada.

Radeći na popularizaciji knjige među najmlađima, Biblioteka svake godine već tradicionalno poklanja članske karte đacima prvacima.

Đaci prvaci u poseti Biblioteci

Dimitrovgradska biblioteka posvećivala je i posvećuje pažnju i literarnom stvaralaštvu pripadnika bugarske nacionalne manjine. S tim ciljem već sedamdesetih godina počinje da organizuje književne večeri na kojima svoje radove prezentuje niz ovdašnjih stvaralaca, a krajem devedesetih rađa se i ideja o pokretanju Susreta zavičajnih pisaca, koje povezuje Dimitrovgrad kao mesto u kome žive ili iz koga vode poreklo i koji pišu na bugarskom, srpskom ili oba jezika. Na prvom susretu 1997. predstavilo se više od dvadeset autora, a manifestacija je održana i 2001. i 2007. godine.

Neka od izdanja Biblioteke

Sa željom da izađe u susret lokalnim autorima, od 1996. godine Narodna biblioteka u Dimitrovgradu pokreće i izdavačku delatnost, a od tada do danas u njenom izdanju pred čitaocima se našlo ukupno 71 delo zavičajnih pisaca. Pored knjiga poezije i proze i knjiga za decu, među objavljenim naslovima je i niz monografija i hronika sela. Prva knjiga u izdanju Narodne biblioteke Dimitrovgrad je zbirka radova učenika Osnovne škole – “Kako li je to pesnik biti”. Izdavačku delatnost kao jednu od značajnih aktivnosti Biblioteke u prethodnih dvadesetak godina ističe i direktorka Jasminka Mančev, koja je na ovoj pozicija zaposlena od 2013. godine.

“Negujući kulturu ovog kraja, jezik i identitet bugarske nacionalne manjine, uspeli smo da opstanemo kao jedina istitucija koja je u ovom periodu kontinuirano objavljivala izdanja kako na srpskom, tako i na bugarskom jeziku”, kaže Mančeva.

O samoj Biblioteci izdate su monografije “Biblioteka u Dimitrovgradu 1898-1998” autora Momčila Andrejevića i “111 godina knjige: Biblioteka u Dimitrovgradu 1898-2009” Elizabete Georgiev. Biblioteka ima napisane publikacije i za svoje pojedinačne delatnosti – Georgieva je autor i knjiga “Radionica osmeha: 15 godina pesničke radionice Narodne biblioteke ‘Detko Petrov’ u Dimitrovgradu” i “Izdavačka delatnost Narodne biblioteke ‘Detko Petrov’ Dimitrovgrad  (1996-2016)”, dok je arheolog Vesna Nikolov napisala publikaciju “Muzejska zbirka u Dimitrovgradu”, koja je doživela dva izdanja.

Sa predstave “Crno-beli svet”

Podržavajući ne samo literarnu, već i druge vidove umetničke delatnosti, pri Biblioteci se još sredinom devedesetih osniva i dramska sekcija čiji je rukovodilac Boris Lazarov; pozorišne predstave za decu i mlade rađaju se i u okviru Pesničke radionice pod rukovodstvom Elizabete Georgiev, a ove godine pozorišni rad pri Biblioteci obnovljen je formiranjem dečje pozorišne trupe “Kamičak”.

Dani savremene bugarske književnosti 2017.

U prethodnim decenijama u okviru književnih programa pred čitaocima u Dimitrovgradu predstavili su se brojni lokalni autori i pisci iz Pirota, Niša, Beograda, Sofije i drugih gradova, među kojima i velika imena poput Dobrice Erića, Mire Alečković, Gradimira Stojkovića, Nikolaja Hajtova… Niz projekata iz oblasti kulture ostvaren je i zahvaljujući podršci Ministarstva kulture Republike Srbije i nevladinog sektora, a kroz svoju bogatu istoriju Biblioteka između ostalog ostvaruje uspešnu saradnju i sa Izdavačkom kućom “Bratstvo” i nekadašnjim časopisima “Most” i “Drugarče”.

2004, 2005. i 2007. Narodna biblioteka “Detko Petrov” učesnik je u manifestaciji “Dani evropske baštine”, a zajedno sa Zavičajnom muzejskom zbirkom, koja funkcioniše u okviru Biblioteke, poslednjih godina redovno uzima učešće i u obeležavanju “Noći muzeja” i “Vukove nedelje” organizovanjem raznovrsnih izložbi.

Izložba radova Sanje Petrović “Nasleđe kao inspiracija”
Deo izložbe “Caribrod pre Dimitrovgrada”, “Noć muzeja” 2016.

U minulim decenijama postojanja lokalne biblioteke, interesovanje za knjigu vladalo je ne samo u gradu, već i u selima dimitrovgradske opštine, gde su u organizaciji biblioteke takođe priređivane književne večeri. Štaviše, četrdesetih godina prošlog veka nekoliko sela na teritoriji tadašnjeg Caribrodskog sreza – Senokos, Željuša, Radejna, Prtopopinci i Vidlič, takođe su imala svoja čitališta, sa literaturom prilagođenom potrebama i interesovanjima meštana.

„Narodna biblioteka u Dimitrovgradu sa svojim punktovima u većim seoskim centrima ima preko dve hiljade članova, što znači da je svaki dvanaesti stanovnik u opštini čitalac“, piše 1970. godine list „Zadruga“. Ipak, u novije vreme demografski pad u lokalnoj sredini odražava se na sve oblasti kulture, pa i na biblioteku.

„Za 18 godina svog rada u Biblioteci svedok sam ubrzanog pada korišćenja bibliotečkih usluga. U godinama posebne aktivnosti Pesničke radionice, broj korisnika i broj pozajmljenih knjiga bio je veći, jer je pravilo Radionice bilo da se na jednoj radionici pozajmljuje knjiga, a sledeći put se vraća i uzima druga. Danas su i deci i mladima, ali i odraslima, elektronski izvori informacija bliži i pristupačniji“, komentariše Elizabeta Georgiev, koja u Narodnoj biblioteci radi na poslovima bibliotekara-informatičara, urednika kulturno-obrazovnih programa i urednika u izdavačkoj delatnosti.

Kolektiv Narodne biblioteke “Detko Petrov”

Ipak, ako demografska i društvena situacija često ne idu naruku kulturi, Biblioteka u Dimitrovgradu ne posustaje i istrajno radi na razvoju i poboljšanju usluga koje pruža čitaocima, na raznovrsnosti sadržaja koje im nudi, osavremenjivanju i tehničkoj opremljenosti, kao i na stručnosti svog bibliotečkog kadra. Učešćem zaposlenih na seminarima, stručnim skupovima i edukacijama podiže se i kvalitet pružanja bibliotečkih usluga, a dimitrovgradska biblioteka može da se pohvali i da se u njenom kolektivu nalazi nosilac najvišeg zvanja u bibliotekarstvu – bibliotekar savetnik Elizabeta Georgiev, koja je 2011. od strane Bibliotečkog društva Srbije proglašena i najboljim bibliotekarom u javnoj biblioteci u Srbiji. Od malih čitališta čiji se rad zasnivao na aktivnosti dobrovoljaca do danas – napredak je očigledan.

Deo knjižnog fonda Biblioteke
U “Sobi Detka Petrova” – knjige, izložbe, internet

Svojim čitaocima Biblioteka u Dimitrovgradu danas nudi oko 40 000 naslova, a pored redovne godišnje nabavke od sredstava planiranih u okviru budžeta Biblioteke za datu godinu i otkupa koji Ministarstvo Republike Srbije sprovodi svake godine, značajan izvor novih naslova u knjižnom fondu i dalje ostaju pokloni čitalaca, prijatelja i saradnika Biblioteke, kaže njen direktor Jasminka Mančev.

Jedna od donacija knjiga

Prema njenim rečima, želja Biblioteke je da uz pomoć lokalne samouprave, Ministarstva kulture Republike Srbije i srodnih institucija i saradnika iz susedne Bugarske u narednom periodu još više unapredi svoj rad i dostigne još više nivoe i standarde, te da za svoje korisnike i za sam grad ostane reprezentativna ustanova kulture.

“Narodna biblioteka ‘Detko Petrov’ je stožer kulture bugarske nacionalne manjine u Dimitrovgradu, most koji povezuje kulture dva bratska naroda i čuvar nacionalnog blaga koje ima neprocenjivu vrednost. Iako se trend pisane reči usled modernog tehnološkog razvoja nalazi u zapećku, postoje i uvek će postojati oni koji znaju da cene i poštuju vrednost ovog blaga”, ističe Mančeva.

D. Jelenkov

Foto: Iz arhive Internet portala FAR / Iz arhive Narodne biblioteke “Detko Petrov” / iz albuma Elizabete Georgiev

Tekst je objavljen u okviru projekta „Dimitrovgrad – Kragujevac – Pančevo: Kulturno nasleđe i multikulturalnost”, koji partnerski realizuju udruženja Emblema iz Dimitrovgrada, Šumadinka iz Kragujevca i Omnibus iz Pančeva na sajtovima www.far.rs, www.glassumadije.rs i www.pancevo.city.

Projekat je podržalo Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije.

About Dijana Jelenkov 959 Articles
Dijana Jelenkov rođena je 1988. godine u Pirotu. Osnovnu i srednju školu završila je u Dimitrovgradu, nakon čega nastavlja obrazovanje na Filozofskom fakultetu u Nišu (na osnovnim studijama Srbistike) i Novom Sadu (gde završava master studije na studijskom programu Srpska filologija: srpski jezik i lingvistika). A onda seda u voz i vraća se u Dimitrovgrad. Kako je uvek bila od one dece koja više vole da ispod drveta čitaju knjigu nego da igraju žmurke, odmalena se interesuje za književnost i jezik, i naročito za dijalekat svog kraja. Leksika govora Dimitrovgrada bila je i predmet njenog master rada – rečnika sa preko 2000 reči koje su u upotrebi u ovom lokalnom govoru. U slobodno vreme bavi se pisanjem (uglavnom proze, i povremeno poezije), i prevođenjem književnih tekstova sa bugarskog jezika na srpski (a kada joj dođe, i obrnuto). Nekada davno, radove iz oblasti dečjeg stvaralaštva objavljivala je u zborniku „Radovićev venac“, pesničkoj zbirci „Razigrani snovi“ i dečjem časopisu „Drugarče“. U novije vreme, neki od njenih tekstova pojavili su se u časopisu „Nedogledi“ Filozofskog fakulteta u Nišu, te u književnim časopisima „Trag“ i „Majdan“. 2015. i prva polovina 2016. godine bile su plodne za bujanje književničke sujete – donele su joj drugu nagradu na konkursu „Vojislav Despotov“ u Novom Sadu, treću na konkursu za satiričnu priču u okviru Nušićijade u Ivanjici, kao i mesto među tri nagrađene priče na konkursu magazina Crna ovca (blacksheep.rs); svojim pisanijima zauzela je prostor i u zborniku „Crte i reze 6“ (zbirci najboljih radova sa konkursa „Andra Gavrilović“ u Svilajncu), kao i u poetskom zborniku „Sinđelićeve čegarske vatre 26“ književnog udruženja Glas korena iz Niša. Njene kratke priče našle su se među izdvojenima i na naredna dva konkursa Crne ovce. Zajedno sa kolegom Ratkom Stavrovim i gospođicom Dorotejom Todorov objavila je prozno-poetsku zbirku "Dodir". Nije odolela ni iskušenju da se oproba kao novinar – na poziciji prevodioca i autora sarađivala je sa onlajn časopisom EMG magazin, a povremeno objavljuje tekstove i na portalu blacksheep.rs.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*