a
 

Jugoslavija! Da je živa imala bi 100 godina

Tačno pre jednog veka u kući Krsmanovića, na Terazijama u strogom centru Beograda, potpisan je Protokol o ujedinjenju Srba, Hrvata i Slovenaca u novoformiranu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca na čelu sa dinastijom Karađorđevića. Oktobra 1929. godine ime joj je promenjeno u Kraljevina Jugoslavija. Da je potrajala danas bi napunula 100 godina.

Ta prva jugoslovenska država uključila je u sebe i deo teritorija koje su Bugarska i Mađarska izgubile u Prvom svetskom ratu, pa su tako i područja današnjeg Dimitrovgrada i Bosilegrada, doduše sa skoro godinom zakašnjenja, 6. novembra 1920. postala njen deo.

Iako dok je postojala skoro nikome nije valjala, ta država je napravila lep ekonomski skor, pa je recimo za samo nešto više od dve decenije Beograd utrostručio stanovništvo, potpuno poprimio evropski izgled, a prema ambicijama kneza namesnika Pavla, bio je najozbiljniji kanditadat za organizaciju Olimpijade i Svetske izložbe. U Beogradu je pred Drugi svetski rat organizovan i automobilski Gran pri, što je pandan današnjoj Formuli 1.

Kraljevina Jugoslavija nestala je za 14 dana u aprilskom ratu, a o njenom formiranju čak više nema ni spomen-ploče na kući Krsmanovića, koju su stari Beograđani zvali zgrada Protokola ili češće samo „Protokol“ .

Trebale su četiri godine najkrvavijeg rata da bi se Jugoslavija ponovo rodila. Odluka o tome doneta ja u Jajcu 29. novemba 1943. godine, ali je ona formalno ustrojena tek početkom 1946. donošenjem Ustava, koji ju je odredio kao federalnu republiku.

I ta druga Jugoslavija je nestala u ratu i mnogima nije valjala, ali je potrajala znatno duže. Sve do početka 1992., kada je takozvana Badenterova komisija odlučila da se raspala. U vreme raspada Jugoslavija je bila srednje razvijena evropska država, čime se danas jedino može pohvaliti Slovenija.

Na njenim ostacima još neko vreme postojala ja Savezna Republika Jugoslavija, sve dok 2006. Crna Gora nije odlučila da je napusti.

Iako danas bauk anti-jugonostalgičarstava kruži njenim nekadašnjim prostorima, Jugoslavija će u glavama onih koji su je gradili i razgradili, čini se još dugo potrajati. Dokaz tome je i izložba „Dan vredan veka“ u Palati „Srbija“, ali medju mnogobrojnima i još jedan mnogo oporiji – takozvano kosovsko pitanje, oko koga se u Srbiji, s pravom ili bez njega, većina stvari okreće i radi.

  Slobodan Aleksić Ćosa, Beograd

 Foto. Muzej Jugoslavije / RTS / Slobodan Aleksic

Napisao/la

Iako rođen u Pirotu 1955. godine, svojim rodnim mestom smatra Dimitrovgrad (Caribrod), gde je proveo detinjstvo i završio osnovnu školu i gimaziju. Filozofski fakultet diplomirao u Beogradu. U novinarstvu od novembra 1982. godine, najpre u Beogradu 202, zatim u Radio Boru, pa na kratko u Studiju B, da bi od avgusta 1984. godine poceo da radi u Beogradskoj hronici, kasnijem Beogradskom TV programu. Od leta 1987. u Radio Jugoslaviji, a u Televiziju Beograd vraća se decembra 1995. Trenutno radi kao novinar na sajtu RTS-a. Osim na radiju i televiziji, sarađivao i u novinama, nedeljnicima i periodičnicima: “Danas”, “Vreme”, “Republika” na srpskom i “Balkanite”, “Bratstvo” i “Most” na bugarskom jeziku. Radio i na filmu i oko filma i bio jedan od pokretača i mentora radionice antropološkog dokumentarnog filma “Pametnik”, koja se održala na Staroj planini 2008. i 2009. i u Kanjiži 2010. godine. Priredio 2003. godine knjigu “Beskompromisni Dudov” u izdanju Doma kulture “Studentski grad”, koja govori o životnom putu i filmskoj poetici Zlatana Dudova, velikana sedme umetnosti.

Bez komentara

Ostavi komentar